Kürt Dili Çalıştayı Sonuçları Açıklanıyor

Şırnak Demokratik Kurumlar Platformu, Birca Belek Dil ve Kültür Derneği ile Cûdî Dil ve Kültür Derneği tarafından Şırnak'ın Cizre ilçesinde 10 Mayıs tarihinde düzenlenen Botan Kürt Dili Çalıştayı sonuç bildirgesi açıklandı. "Kürtçe eğitim Kürtçeye statü" şiarıyla dört oturumdan oluşan çalıştayın sonuç bildirgesinde, Kürt dilinin durumu ve geleceği üzerine kapsamlı bir çalışma gerçekleştirildiği kaydedildi. Çalıştayda, tarihte Kürt dili mücadelesi ve kadının rolü ile misyonu, hukukta dil ve Kürt dilinin hukuki mücadelesi, yerel yönetimlerde Kürt dili mücadele stratejisi ve demokratik siyaset mücadelesinde Kürt dili başlıklarından düzenlenen oturumlarda belirlenen karar ve tespitler açıklandı.

Çalıştayda, Kürt dilinin geleceği için önerilerde bulunuldu. Öneriler arasında, Kürtçe'nin çarşıda, sokakta, sanatta ve sosyal yaşamın her detayında egemen dil olmasının gerektiği, kadınların öncülüğünde korunan sözlü arşivlerin dijitalleştirilmesi, kadının klasik ve modern Kürt edebiyatındaki rolünün kısa filmlerle gösterilmesi, her mahallede birer yaşam okulu gibi "Dil ve kadın" atölyeleri açılması, çocuk oyun setleri ve materyallerinin hazırlanması, Kürtçe'nin altyapısının yapay zeka için hazırlanması ve teknolojinin dili koruma alanı haline getirilmesi yer alıyor.

Ayrıca, lehçelerin standardizasyonu ve bilim dili için dil akademileri kurulması, Kürtçe'nin eğitim dili olduğu anayasal güvence altına alınması, cezaevlerinde, adliyelerde ve hastanelerde ücretsiz Kürtçe tercüman hakkı sağlanması, dile yönelik her türlü saldırıya karşı, dili hukuki koruma komisyonları oluşturulması, dil ile ilgili uluslararası sözleşmelerin aktifleştirilmesi, Kürtçe'nin statü talebinin anayasal düzeyde "ikinci resmi dil ve eğitim dili" olarak yer alması önerildi.

Çalıştayda, dil diplomasisi çerçevesinde, uluslararası alanda (UNESCO, BM) devletin "Avrupa Bölgesel veya Azınlık Dilleri Şartı'nı imzalaması için baskı oluşturulması, eşbaşkanlardan Kürt parlamento temsilcilerine kadar, Kürtçe bilmek veya belirli bir dil eğitimi seviyesinden geçmiş olmak, halk temsiliyetinin temel şartı haline getirilmesi, resmi yazışmalar ve genel tabelaların çok dillilik ilkesine göre hazırlanması, tüm belediye hizmetlerinin çift dilli bir şekilde sunulması önerildi.

Kürtçe dilindeki kreşlerin, her mahallede birer model örneği olarak yaygınlaştırılması, işçi ve memur alımlarında Kürtçe bilmek öncelikli bir kriter olarak kabul edilmesi, bölgedeki yer ve mekan isimlerinin Kürtçe haritasının hazırlanması, mahalle, sokak ve park isimlerinin orijinal Kürtçe isimleriyle değiştirilmesi, belediyelerin web siteleri ve dijital uygulamalarının Kürtçe olması, halka yönelik dil kursları organize edilmesi ve resmi sertifikaların verilmesi önerildi.

Belediye bütçelerinde Kürt dilinin geliştirilmesi için özel bir pay ayrılması, Kürtçe'nin tüm siyasi toplantı ve meclislerde temel konuşma dili olması, tüm siyasi yayın, pankart ve broşürlerde Kürtçe'nin bir onur nişanesi/ölçütü olarak görülmesi, dilin sadece bir araç değil, siyasi bir kimlik olarak korunması, Kürtler adına hareket eden tüm parti, kurum, kuruluş ve çevrelerin Kürt dili için strateji, politika, planlama, program, bütçe, kadro ve çalışanları olmasının gerektiği vurgulandı.

Sonuç olarak, çalıştayda, Kürt dili mücadelesinin tüm sosyal alanlara yayılması, Kürt dili çalışmalarının her yerde örgütlenmesi, her yerde Kürtçe evler, gruplar ve kurumlar inşa edilmesinin gerektiği, bunun gerçekleştirilmesi için tüm Kürtlerin kendisini görevli ve sorumlu görmesi gerektiği belirtildi. Çalıştayın sonuç bildirgesi, Kürt dilinin geleceği için önemli önerilerde bulundu ve Kürt dilinin korunması ve geliştirilmesi için gerekli adımların atılması çağrısında bulundu.