Sessiz Tehlike: Karbonmonoksit Zehirlenmesi Can Almaya Devam Ediyor

Kış aylarında her yıl çok sayıda can kaybına yol açan karbonmonoksit zehirlenmesi konusunda acil tıp uzmanından önemli uyarılar geldi. Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Uzmanı Doç. Dr. Serdar Özdemir, karbonmonoksitin fark edilmesinin son derece zor olduğunu belirterek, “Bu gaz görünmez ve sessizdir. Acil serviste görev yapan bir hekim olarak, her kış ağır ve üzücü vakalarla karşılaşıyoruz” dedi.

“ÖNLENEBİLİR BİR HALK SAĞLIĞI SORUNU”

Karbonmonoksit zehirlenmesinin büyük ölçüde önlenebilir bir sağlık problemi olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Özdemir, karbonmonoksitin renksiz, kokusuz ve tatsız bir gaz olması nedeniyle çoğu zaman fark edilmediğini söyledi. Bu nedenle gazın “sessiz ve sinsi katil” olarak tanımlandığını vurgulayan Özdemir, acil servislerde her yıl çok sayıda ağır tabloyla karşılaştıklarını, üzücü olanın ise bu vakaların çoğunun basit önlemlerle engellenebileceğini ifade etti.

ISINMA ARAÇLARI EN BÜYÜK RİSK

Soğuk havalarla birlikte kullanılan soba ve diğer ısıtıcıların tehlikeyi de beraberinde getirdiğini belirten Özdemir, karbonmonoksitin karbon içeren yakıtların tam yanmaması sonucu ortaya çıktığını söyledi. Soba, kombi, şofben, doğalgazlı ısıtıcılar, mangal ve jeneratörlerin en yaygın kaynaklar arasında yer aldığını aktaran Özdemir, kapalı veya yeterince havalandırılmayan alanlarda çalışan araç motorlarının da ciddi risk oluşturduğunu kaydetti.

Baca tıkanıklığı, yetersiz çekiş ve bakımı yapılmamış ısıtma sistemlerinin karbonmonoksit birikimine neden olabileceğini belirten Özdemir, özellikle lodoslu havalarda bacaların geri tepmeye başlamasının zehirlenme riskini artırdığına dikkat çekti. Bu durumun çoğu zaman fark edilmediğini söyleyen Özdemir, birçok vakanın uyku sırasında yaşandığını ifade etti.

UYKU SIRASINDA DAHA TEHLİKELİ

Karbonmonoksitin herkesi etkileyebileceğini ancak bazı grupların çok daha savunmasız olduğunu belirten Doç. Dr. Özdemir, bebekler, çocuklar, yaşlılar, hamileler ile kalp ve akciğer hastalığı olan bireylerin yüksek risk altında olduğunu söyledi. En tehlikeli durumun ise maruziyetin uyku sırasında gerçekleşmesi olduğunu vurgulayan Özdemir, “Uyuyan kişi belirtileri fark edemez, müdahale gecikir ve sonuçlar çok ağır olabilir” dedi.

BELİRTİLER GRİPLE KARIŞABİLİYOR

Karbonmonoksit zehirlenmesinin en tehlikeli yönlerinden birinin, belirtilerinin başka hastalıklarla karıştırılabilmesi olduğunu ifade eden Özdemir, başlangıçta baş ağrısı, halsizlik, baş dönmesi ve mide bulantısı gibi şikâyetlerin görülebileceğini söyledi. Maruziyetin devam etmesi halinde bilinç bulanıklığı, aşırı uyku hali, bayılma, nöbet ve kalp durması gibi hayati risklerin ortaya çıkabileceğini belirten Özdemir, aynı ortamda birden fazla kişide benzer belirtilerin başlamasının önemli bir uyarı işareti olduğunun altını çizdi.

ŞÜPHEDE BİLE 112 ARANMALI

Karbonmonoksit zehirlenmesinden şüphelenildiği anda doğru müdahalenin hayat kurtardığını vurgulayan Doç. Dr. Özdemir, şu uyarılarda bulundu:

• Ortam derhal terk edilmeli,

• Hiç vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı,

• Kapı ve pencereler açılarak havalandırma sağlanmalı,

• Baygın kişiyi kurtarmak için kapalı ortama kontrolsüz girilmemeli.

BASİT ÖNLEMLER HAYAT KURTARIYOR

Zehirlenmelerin büyük bölümünün basit önlemlerle önlenebileceğini ifade eden Özdemir, bacaların düzenli temizlenmesi, soba ve doğalgazlı cihazların yetkili servislerce bakımının yapılmasının hayati önem taşıdığını söyledi. Kapalı alanlarda mangal veya jeneratör kullanılmaması, araçların kapalı garajlarda çalıştırılmaması gerektiğini vurgulayan Özdemir, karbonmonoksit dedektörlerinin erken uyarı açısından büyük fayda sağladığını da ekledi.

TEDAVİDE ERKEN MÜDAHALE HAYATİ

Acil servise başvuran karbonmonoksit zehirlenmesi hastalarında öncelikli tedavinin yüksek akımlı oksijen olduğunu belirten Doç. Dr. Özdemir, gerekli durumlarda hastaların yoğun bakımda takip edildiğini söyledi. Erken tanı ve hızlı müdahalenin kalıcı beyin hasarı ve ölüm riskini ciddi oranda azalttığını vurgulayan Özdemir, “Şüphe halinde ‘geçer’ düşüncesiyle beklemek son derece tehlikelidir” uyarısında bulundu.