Çamaşırlarınız gerçekten temiz mi? Dr. Chris van Tulleken, mikropları öldüren sıcaklığı ve en büyük hijyen hatalarını tek tek anlattı.
İngiliz bilim insanı Dr. Chris van Tulleken, BBC Morning Live’a konuk olduğunda neredeyse herkesin “temiz” sandığı çamaşırlarının aslında mikrop yuvası olabileceğini söyledi. “Makineyi 40 °C’de çalıştırmak, kumaş liflerinin arasına yerleşen bakterilere çay partisi düzenlemek demek” diyen van Tulleken, 5 dakikalık okuma sürenizi hak edecek bir rehber paylaştı.
- 60 °C: Mikrop kıyımı, ama kumaş dostu değil
Modern makineler 90 °C’ye kadar çıkabiliyor; ancak bu sıcaklık hem giysileri “kaynatıyor” hem de elektrik faturasını uçuruyor. Van Tulleken’e göre 60 °C sadece iki durumda gerekiyor:
• Evde grip, norovirüs veya COVID-19 varsa.
• Bebek bezi, hasta çarşafı gibi yüksek bulaş riskli tekstiller.
“Bu sıcaklıkta neredeyse tüm bakteri ve virüsler 30 dakikada yok olur” diyor doktor, “ama her yıkamada 60 °C kullanmak giysi ömrünü kısaltır.” - 40 °C: Hem yüksek enerji, hem düşük etki
Doktorun en çok eleştirdiği sıcaklık 40 °C. “Ne ekonomik, ne de hijyenik” diyor. 40 °C’de enerji tüketimi 30 °C’ye göre %40 fazla, ancak E. coli veya stafilokoklar hâlâ canlı kalabiliyor. “Eğer 40 °C’ye mecbursanız, en azından uzun program + enzimli deterjan seçin” önerisinde bulunuyor. - 20-30 °C: Tasarruf ve yeterli temizlik
Van Tulleken’in kendi çamaşırları için tercihi 20 °C. “Spor kıyafetlerim hariç her şey 20 °C’de yıkanıyor; bu %62 enerji tasarrufu sağlıyor.” 30 °C ise günlük kirler için “bütçe-hijyen” dengesini kuruyor. Düşük sıcaklıklarda çalışmak üzere formüle edilmiş deterjan kullanmak şart. - Deterjan seçimi: Enzim + peroksit = güvenlik
Düşük sıcaklıkta mikropları etkisiz hale getirmek için iki bileşene ihtiyaç var:
• Lipaz ve proteaz gibi enzimler (yağ ve protein kalıntılarını parçalar).
• Sodyum perkarbonat veya peroksit (oksijen bazlı dezenfeksiyon).
Dr. van Tulleken, “Etikette ‘works at low temperatures’ ibaresi arayın” diyor. - Makinenin içini unutmayın
Küf kokusunun ana nedeni kirli tambur. Rutin bakım takvimi:
• 3-6 ayda bir pompa filtresini boşaltın.
• Ayda bir deterjan gözünü çıkarıp bulaşık makinesinde yıkayın.
• Haftada bir sirke-doymuş bezle kauçuk contayı silin.
• Yıkama sonrası kapağı 15 dk aralık bırakarak kurutun.
“Yüksek sıcaklıkta çalışan boş bir program da tamburu dezenfekte eder” hatırlatmasını yapıyor. - Çocuk & hasta çamaşırları için mini rehber
• Altı 60 °C’de, bez küveti 90 °C’de haftada bir.
• Hasta çarşafları 60 °C + uzun program; üstüne 10 dk kurutma makinesi.
• Renkli kıyafetler 30 °C’de enzimli deterjan + 1 yemek kaşığı sirke (koku gider). - Enerji faturasına etkisi
20 °C yerine 60 °C kullanmak bir yılda yaklaşık 130 kWh fazla harcar; bu da Türkiye fiyatlarıyla 350-400 TL’ye denk gelir. “Çamaşırlarınıza ve cüzdanınıza zarar vermeyin” diyor Dr. van Tulleken.
Özet formül:
• Günlük kıyafet → 20-30 °C + enzimli deterjan
• Bebek veya enfeksiyon riski → 60 °C
• Makine bakımı → Sirke + filtreyi kontrol
• Günlük kıyafet → 20-30 °C + enzimli deterjan
• Bebek veya enfeksiyon riski → 60 °C
• Makine bakımı → Sirke + filtreyi kontrol
Kısacası, mikropları öldürmek için kaynatmak şart değil; doğru sıcaklık, doğru deterjan ve temiz makine üçlüsü işin püf noktası.