Nöbet gelmeden uyarıyor: Epilepsi hastaları için oyunu değiştiren buluş

Epilepside yapay zeka devrimi: Nöbet gelmeden önce haber veriyor

Bilim insanları, epilepsi nöbetlerini daha gerçekleşmeden öngörebilen yapay zeka destekli çığır açıcı bir sistem geliştirdi. Independent Türkçe’nin aktardığına göre, İskoçya’daki Glasgow Caledonian Üniversitesi araştırmacıları tarafından geliştirilen bu türünün ilk örneği giyilebilir teknoloji, epilepsiyle yaşayan milyonlarca insanın hayatını kökten değiştirme potansiyeli taşıyor.

Yaklaşan nöbeti önceden haber veren sistem, hastalara ve yakınlarına kritik dakikalar kazandırarak önlem alma imkânı sunuyor. Böylece ani düşmeler, yaralanmalar ve kontrol kaybı gibi ciddi risklerin önüne geçilmesi hedefleniyor.

“Sadece birkaç dakika bile hayat değiştirir”

Araştırmanın başındaki isim olan Prof. Hadi Larijani, cihazın beyin dalgaları ve kalp fonksiyonlarını eş zamanlı analiz ederek nöbetleri tespit ettiğini belirtiyor. Larijani’ye göre bu teknoloji, epilepsi hastalarına yalnızca bir uyarı değil, aynı zamanda güven duygusu da sağlıyor:

“Sadece birkaç dakika öncesinden uyarı vermek bile insanların hayatını değiştirebilir. Amacımız, hastalara ve ailelerine harekete geçecek zamanı kazandırmak ve daha bağımsız bir yaşam sürmelerini sağlamak.”

Epilepsi, yalnızca Birleşik Krallık’ta yaklaşık 630 bin kişiyi etkileyen ciddi bir nörolojik hastalık. Yardım kuruluşu Epilepsy Action’a göre hastalık, beyindeki etkilenen bölgeye bağlı olarak yaklaşık 60 farklı nöbet türüyle kendini gösterebiliyor.

Şapka gibi takılabilecek, göze çarpmayan bir cihaz

Araştırmacılar, bu “son derece benzersiz” teknolojiyi ileride şapka gibi giyilebilen, hafif, kablosuz ve mümkün olduğunca fark edilmeyen bir cihaz haline getirmeyi planlıyor. Prof. Larijani, mevcut sistemlerin hiçbirinde bulunmayan birçok özelliğe sahip olduklarını vurguluyor.

Cihazın geliştirilme sürecinde, geçmişte kaydedilmiş binlerce saatlik EEG (beyin dalgası) ve EKG (kalp ritmi) verileri kullanıldı. Yapay zeka, nöbetten hemen önce ortaya çıkan elektriksel ve fizyolojik örüntüleri tanımayı öğrendi. Bu kalıplar tespit edildiğinde sistem, hastayı ve yakınlarını zamanında uyarabiliyor.

Klinik kullanıma bir adım daha yakın

Prof. Larijani, tıbbi cihazların en sıkı denetimlerden geçtiğini hatırlatarak sürecin zaman alacağını kabul ediyor ancak ilk sonuçların umut verici olduğunu söylüyor:

“Hem yazılım hem de donanım açısından ilk fizibilite testlerini tamamladığımızı düşünüyoruz.”

Araştırma ekibi, Birleşik Krallık Araştırma ve İnovasyon Ajansı tarafından yürütülen 9 milyon sterlinlik Proof of Concept programı kapsamında yeni bir destek de aldı. Bu çalışma, daha önce radyologların gözünden kaçabilen epilepsiyle ilişkili beyin anormalliklerini tespit edebilen Meld Graph adlı yapay zeka yazılımının geliştirilmesinin ardından geldi.

Uzmanlara göre bu teknoloji, epilepsiyi “aniden gelen ve kontrol edilemeyen” bir hastalık olmaktan çıkarıp, öngörülebilir ve yönetilebilir bir sürece dönüştürme yolunda atılmış en güçlü adımlardan biri.
Kısacası: Epilepsi için artık sürpriz nöbetler dönemi sona eriyor olabilir.